Papa Kim là ba nuôi người Hàn của Tony, cũng bằng tuổi ba ruột của Tony nên hai ông rất quí nhau. Có lần hai ông ngồi nhậu, Tony ngồi rót rượu và phiên dịch nên nghe được câu chuyện khá thú vị về con đường phát triển của đất nước Hàn Quốc. Papa Kim kể, thập niên 60, Hàn Quốc là một trong những nước nghèo đói nhất châu Á, suðt ngày chỉ nghĩ đến miếng ăn nên họ ăn cả thịt chó. Năm 1968, người Hàn quyết định thay đổi giáo dục bằng cách tham khảo sách giáo khoa của nhiều nước, đặc biệt là của người Nhật. Họ nghĩ những gì người ta đã viết ra rồi thì thôi không cần viết lại, ví dụ các môn tự nhiên như Toán, Lí, Hóa, Sinh… Vì người Nhật đã mất cả trăm năm cải biên kiến thức khoa học phương Tây sao cho phù hợp với đặc trưng châu Á, bắt đầu từ thời Minh Trị Thiên Hoàng với tư tưởng Thoát Á của Fukuzawa. Để rút ngắn thời gian, Hàn Quốc quyết định lấy kinh nghiệm của người khác. Hàn Quốc muốn trở thành một nước Nhật mới, một nền kinh tế phồn vinh dựa trên tính tự lập, tính kỉ luật và đạo đức của từng cá nhân trong xã hội. Thời đó ở Hàn Quốc không có nhiều việc làm, thế hệ Papa Kim đã phải đi làm thuê khắp nơi trên thế giới, gửi tiền về nước làm đường sá. Người Hàn trở thành số một thế giới về thời gian xây dựng đường cao tốc. Ở Sài Gòn, xa lộ Đại Hàn là của họ làm, với chất lượng tương đương với đường băng, máy bay có thể sử dụng để đáp trong trường hợp khẩn cấp. Hệ thống cao tốc nối mọi tỉnh trên khắp Hàn Quốc là cơ sở đầu tiên cho quốc gia này cất cánh. Papa Kim kể, thời ông đi học, cứ vào lớp, cô giáo sẽ kiểm tra cặp học sinh. Nếu phát hiện em nào có đồ dùng học tập không phải của Hàn Quốc sản xuất thì em đó sẽ bị phê bình, gửi thư về phụ huynh. Một thế hệ lớn lên trong sự quyết tâm cao độ, rằng sẽ thoát nghèo, sẽ cho thế giới biết trí tuệ dân tộc Hàn. Lòng dân quyết tâm nên các doanh nghiệp cũng quyết tâm không kém. Họ lùng sục mua các thiết bị, các sản phẩm của Nhật hay  u Mĩ về, lục tung nghiên cứu để sản xuất y chang cho bằng được, thậm chí bền hơn, rẻ hơn. Các du học sinh học xong đồng lòng kéo về đất nước dù Hàn Quốc đến bây giờ vẫn trong tình trạng chiến tranh với chế độ đi lính bắt buộc. Nhiều nam thanh niên tốt nghiệp hạng ưu ở các trường lớn nhất thế giới vẫn từ bỏ các vị trí cấp cao đáng mơ ước trong Các tòa nhà ở New York, London để trở về Hàn Quốc, đi lính hai năm rồi đi làm. Tất cả đều bảo nhau, hãy làm thêm, làm thêm. Những công trường rầm rập người từ mờ sáng đến khuya, những cao ốc văn phòng đèn sáng suốt đêm. Dù dưới cái nắnggay gắt ba mươi mấy bốn mươi độ của mùa hè hay âm cả chục độ C trong mùa đông tuyết lạnh, những học sinh sinh viên đã phải ở trần, lăn lê bò trườn, khiêng cây khiêng đá để rèn luyện thể lực. Những buổi sáng cả nước đồngloạt ngủ dậy thật sớm, tập thể dục theo tiếng đài phát thanh, nắm tay mím môi thật chặt với lời thề sẽ đưa đất nước hóa rồng. Thư viện hay phòng thí nghiệm sáng đèn 24/24, các nhà khoa học nghiên cứu và nghiên cứu. Trên tivi lúc đó chỉ có vẻn vẹn hai chương trình là “dạy làm người” và “dạy làm ăn”: từ cái văn minh nhỏ xíu như nụ cười của một nhân viên bán hàng cho đến cách quản lí chi phí của một quán café, cách tạo dựng một nhà máy xí nghiệp. Đúng 20 năm sau, khi Hàn Quốc đăng cai Olympic Seoul, cả thế giới không ai tin vào mắt mình khi thấy “kỳ tích sông Hàn” vĩ đại đến như vậy. Công nghiệp ô tô, xe máy, dệt nhuộm, hóa chất, đóng tàu, điện tử, bánh kẹo…bên Nhật có cái gì thì bên Hàn có cái đó mặc dù dân số chỉ bằng 1/3. Với sự quyết tâm, không có gì là không thể. Cứ như một thônglệ bất thành văn, một quốc gia phát triển kinh tế sẽ đệ trình ra thế giới bằng cách đăng cai Olympic. Sau Olympic Seoul, khi tận mắt thấy kỳ tích của người Hàn, người Trung Quốc cũng quyết tâm Cao độ, toàn dân sản xuất và sản xuất, và Trung Quốc đã vọt lên thành nền kinh tế lớn thứ hai của thế giới cũng chỉ trong 20 năm, đệ trình bằng Olympic Bắc Kinh 2008. Tony có hỏi Papa Kim, nhưng hàng của Hàn Quốc nếu còn xấu, còn kém… mình bỏ tiền ra thì mình có quyền mua đồ tốt chứ? Papa Kim mới trả lời là, tùy quan điểm thôi, nếu là người theo chủ nghĩa cá nhân vị kỉ thì ý của mày hoàn toàn đúng. Nhưng với ông, với người Hàn, đồ của Hàn Quốc sản xuất ra, dù chất lượng có bằng 50% hàng của nước khác, ông vẫn mua dùng. Vì mua một món đồ Made in Korea thì một công nhân Hàn sẽ có việc làm, một ông chủ Hàn sẽ có thêm tiền, ai giàu cũng đều tốt cả. Từ một xã hội khan hiếm việc làm, tức tốt nghiệp ra trường chỉ biết viết đơn “xin việc”, Hàn Quốc bắt đầu khan hiếm lao động và trở thành dân tộc đi “cho việc”, giải quyết lao động cho các nước khác. Vì tỉ lệ ông chủ/người dân quá nhiều. Papa Kim nói, trường hợp Philipines, mọi điều kiện kinh tế xã hội tương tự Hàn Quốc nhưng cách giáo dục cốt yếu là có bằng cấp thật đẹp và trình độ ngoại ngữ thật tốt để “xin việc dễ dàng” khiến nước này có 100 triệu dân nhưng tổng tài sản GDP chỉ bằng 1/5 Hàn Quốc thôi. Ông kết luận “tư duy làm chủ doanh nghiệp chính là chìa khóa của sự thịnh vượng châu Á (gồm tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, lãnh thổ Đài Loan, đặckhu Hongkong,…)” Từ nước chót bảng, Hàn Quốc thành nền kinh tếlớn thứ 12 trên thế giới, dân Hàn Quốc được cả thế giới tôn trọng, hầu hết các  nước đều miễn visa cho họ. Rảnh, nhức đầu thì thay đồ đi Mĩ. Muốn ăn pizza thì lên máy bay đi Ý, không phỏng vấn phỏng viếc gì. Chuyện kể về Olympic Seoul năm 1988. Khi pháo hoa thắp sáng hai bờ sông Hàn, khi tiếng quốc ca trỗi dậy, thì trên phố, những người Hàn đang đi lại bỗng dưng ngừng hẳn. Họ ôm chặt lấy nhau dù không quen biết, những bàn tay chai sần đan với nhau, họ cười trong nước mắt. Giờ đây, sau bao gian lao khó nhọc, Hàn Quốc đã bước chân vào nhóm những quốc gia thịnh vượng nhất loài người. Thách thức mới lại xuất hiện. Bây giờ không phải là Nhật Bản nữa, mà là Hongkong và Singapore, hai Cực hút nam châm về tài chính, thương mại và giải trí. Lúc đó, phim Hongkong tràn ngập thị trường và “hận đời không đối thủ”. Ngay lập tức, người Hàn khuyến khích sinh viên đang học ngành điện ảnh sang du học tự túc tại Mĩ và thực tập tại kinh đô điện ảnh Holywoods để học kinh nghiệm. Bốn năm sau (năm 1992), khi lứa sinh viên này tốt nghiệp, những bộ phim đầu tay như Cảm Xúc, Hoa Cúc Vàng, Anh em nhà bác sĩ,… với dàn diễn viên trắng trẻoxinh xắn đã chinh phục được hàng triệu con tim châu Á. Ngành làm phim đã phối hợp khéo léo với ngành thời trang, mĩ phẩm và hàng tiêu dùng để xâm nhập vào các thị trường xuất khẩu. Đại sứ quán Hàn Quốc tại các nước có nhiệm vụ dịch thuật ra tiếng địa phương các bộ phim này và tặng không cho các đài truyền hình, tạo ra làn sóng Hanlyu nổi tiếng. Người Nhật, người Trung Quốc điên đảo với các tài tử xứ Hàn, bọn trẻ Đông Nam Á thì chỉ biết khóc lên xỉu xuống khi thấy bóng dáng các “U-pa” (các anh trai) ở sân bay Phim Hongkong bị đá văng ra khỏi thị trường cho thuê băng đĩa. Năm đó, cũng ngần ấy người được khuyến khích đi du học (tự túc) về thời trang, mĩ phẩm ở Milan, Paris… để tạo thành ngành công nghiệp làm đẹp của Hàn Quốc, đồng bộ từ các nhà máy sản xuất mĩ phẩm đến các thẩm mĩ viện. Các tập đoàn như xe Kia, Hyundai còn thuê cả ê-kip thiết kế của các hãng xe Đức như Mercedes, BMW làm việc cho họ, với tham vọng xuất khẩu xe sang phương Tầy. Muốn bán cho Tây thì bao bì nhãn mác phải có óc thẩm mĩ của Tây, chứ kiểu “tròn tròn xinh xinh” của dân châu Á, người Tây không thích, không bán được. Có năm mẫu xe Hyundai bán chạy nhất ở Bắc Mĩ và châu  u. Người Mĩ bắt đầu nhìn người Hàn với ánh mắt khác, ngưỡng mộ, ngạc nhiên và thích thú. Ngoài ra, người Hàn cũng khuyến khích những sinh viên giỏi toán nhất theo học ngành tài chính ở các trường đại học lớn của phương Tầy, với tham vọng Seoul sẽ thành trung tâm tài chính quốc tế như London, New York, Tokyo… Các quĩ đầu tư ra đời, họ tự tìm kiếm các nhà máy mới khởi nghiệp để rót tiền vào, tham gia vào quản trị. Hệ thống bán lẻ như Lotte, Kmart… phải có nghĩa vụ mang hàng hóa Hàn đi khắp nơi. Samsung bắt đầu tuyển dụng những sinh viên giỏi nhất châu Á để cho học bổng thạc sĩ miễn phí với điều kiện tốt nghiệp xong phải mấy năm phục vụ cho họ. Họ gom trí tuệ của cả châu Á để chinh phục thị trường điện thoại thông minh và máy tính bảng, cạnh tranh đối đầu với Apple, đối đầu với cả một tập thể trí tuệ tại thung lũng Silicon, cứ như Airbus của châu  u cạnh tranh với Boeing vậy.

Papa Kim kể, người Hàn Quốc bấy giờ, dù dân thường hay sếp lớn, tất tần tật mọi thứ họ dùng phải là Made in Korea, dù vào thập niên bảy mươi, sản phẩm vô cùng kém cỏi và xấu xí. Vì nếu người tiêu dùng không ủng hộ sản phẩm nhem nhuốc của thời khởi nghiệp, thì doanh nghiệp còn tồn tại đâu mà có sản phẩm tinh xảo sau này? Người Hàn Quốc trẻ bây giờ được hưởng thành quả lao động của cha anh họ, nhưng họ lại tiếp tục học như điên, làm như điên để giữ vững vị trí dẫn đầu châu Á. Cứ âm thầm học và làm, nhiệm vụ của ai người nấy thực hiện để đạt mức xuất sắc nhất, tuyệt đối không nhìn ngó chỉ trích hay đổ lỏi. Dù bây giờ Internet ở Hàn Quốc nhanh nhất thế giới, ai cũng có điện thoại smartphone, nhưng giới trẻ Hàn Quốc không có nhiều những “rảnh rỗi viên” cứ mấy phút mở coi Facebook một lần, cũng không mấy ai suốt ngày cập nhật đưa quan điểm thế này thế kia về xã hội, hay ý kiến ý cò những cái không phải nhiệm vụ của mình. Tony nhớ lần đi Hàn đầu tiên, mùa thu năm 2005, bà chị ở Việt Nam cẩn thận ghi tên mấy nhãn hiệu mĩ phẩm ưa thích của chị ấy rồi nhờ mua giùm. Ở cửa hàng mĩ phẩm trung tâm Seoul, cô bán hàng mặc bộ váy veston đen, chạy như bay để phục vụ khách. Cô còn tự leo lên kệ lấy hết cái này đến cái khác, đều là mĩphẩm của Hàn sản xuất, đưa cho Tony xem. Do tiếng Anh không nói tốt nên cô cứ giải thích mãi bằng tiếng Hàn đến lúc giọng khàn đặc. Đến lúc Tony lấy tay chỉ hộp phấn Lancome, thì cô nhìn Tony, ánh mắt đầy thất vọng và bật khóc. Giọt nước mắt chảy từ trái tim nên thật sự nóng bỏng, khiến Tony nhìn cô ấy sững sờ và bối rối. Lẽ nào chỉ là một cô bán hàng bình thường mà có lòng yêu đất nước mãnh liệt thế sao? Tony bèn mua mấy hộp mĩ phẩm của Hàn, dù chẳng biết có tốt không, vì trong lòng thấy kính phục quá. Cô vẫn khóc nấc lúc bỏ các hộp mĩ phẩm vào túi nilon, vừa đưa Tony đến quầy tính tiền vừa quệt nước mắt. Lúc bước ra khỏi cửa hàng, ngoái lại, Tony vẫn thấy cô gập đầu cung kính.

Ngoài phố, gió bắt đầu lạnh. Từng tốp học sinh chạy tập thể dục rầm rập trên vỉa hè, những chiếc áo khoác thêu cờ quốc gia ở sau lưng. Và Tony biết, trên lưng của mỗi công dân luôn là Tổ quốc.