Trước đây tôi luôn tự hỏi vì sao “Ruồi trâu” là cuốn tiểu thuyết được coi là gối đầu giường của thanh niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mĩ gian khổ. Nhưng khi đọc xong tác phẩm này, tôi đã hiểu sâu sắc giá trị của nó và đây thực sự xứng đáng là cuốn sách bất tử cùng năm tháng.

Gấp lại những trang cuối cùng của “Ruồi trâu”, cái hình hài quằn quại máu me của Rivarez cứ ám ảnh lấy tôi từ cái cười giòn tan của một người hoạt động quả cảm không chờn mũi súng, đôi mắt kiên định không có lấy một tia sợ hãi dù nòng súng ngay trước mặt rồi cách mà ông chịu ngã xuống trước sự kinh hãi của đám binh lính vây quanh,… Những ấn tượng ấy cứ nối nhau kéo thành một chuỗi những câu hỏi xoáy sâu vào lòng người đọc: “Con người này là bằng xương bằng thịt hay là bằng sắt bằng thép?”; “Sức mạnh kiêu hùng này từ đâu mà ra?”; “Lí do gì khiến cho con người quả cảm ấy lại kiên cường như thế?”,…

Ebook
Ethel L.Voynich
Tiểu thuyết, Văn học

Có lẽ lí do không gì khác ngoài việc Rivarez đã sống và đã chết cho lí tưởng của mình, lí tưởng vì một đất nước tự do. Khi mà ông còn sống, ông đã cháy hết mình như một ngọn đuốc lúc nào cũng tràn đầy sinh lực và lí tưởng cfn khi ông nằm xuống ông lại trở thành ngọn đuốc đốt cháy tâm can kẻ thù, bùng lên sự sợ hãi, hoang mang đồng thời lại làm cháy lên ý chí chiến dấu của những người cũng chí hướng như ông tiếp tục dấn thân, tiếp tục hoàn thành chặng đường mà họ đã chọn, tin rằng cuối chặng đường ấy là ánh sáng của tự do dân chủ.

So với sự huy hoàng và đẹp đẽ của cái chết mà Rivarez đã chấp mỉm cười mà đón nhận thì bức tượng Thánh mà vạn người tôn sung chỉ là vô tri, lí tưởng về tôn giáo mà người “Cha” vừa đáng kính vừa đáng trách của ông dùng cả đời để đánh đổi cũng thật vô nghĩa. Có đâu những lực lượng thần linh sẽ dang tay cứu rỗi con người mỗi khi họ xin tội? Chỉ có tình yêu thương và lí tưởng của bản thân con người mới là ánh sáng vĩnh hằng mà thôi.

“Cuộc sống dù ngắn ngủi nhưng vẫn có ý nghĩa khi ta sống có lí tưởng”- Cuộc đời ngắn ngủi, có trăm năm thì cũng chỉ là hữu hạn, ai rồi cũng chỉ sinh ra và chết đi một lần nhưng có lẽ giá trị đỉnh cao của sự tồn tại ấy là được sống và chết cho một lí tưởng!